Drieluik over Anselm Grün. Benedictijn en bestsellerauteur

Zo’n zeven jaar geleden nodigde Hein Pieper Anselm Grün uit voor een lezing. Er bloeide een vriendschap op. “Er was meteen een klik, een zielsverwantschap”, vertelt Pieper. Als Grün in Nederland is rijdt hij hem rond van lezing naar lezing en logeert hij in huize Pieper.

“Eigenlijk heeft Grün helemaal geen nieuwe boodschap”, zegt Pieper. “Het is meer dat hij een andere invalshoek kiest. Hij gaat uit van de kracht van de mens. Als hij het heeft over werken in een bedrijf, gaat hij niet uit van competentie, maar van de spirituele zoektocht die elk mens doormaakt.”

Pieper vat de boodschap van Grün in het kort samen. “Verantwoordelijkheid nemen voor elkaar.” Daarmee geeft Grün een tegenreactie op het huidige denken; het heersende mensbeeld dat je veel vrijheden nodig hebt om je te kunnen ontplooien en om meer mens te zijn. Een mensbeeld dat volgens Pieper haaks staat op wat mens-zijn is.

Grün put uit de traditie van het christendom, daar is hij zeer helder over. Misschien is er overlap met andere religies, maar van vage zweverige spiritualiteit kan je hem niet beschuldigen. “En dan met name de benedictijnse traditie. Hij brengt vanuit die traditie oude waarheden weer terug bij de mensen. Daarin gebruikt hij de Regel van Benedictus op sublieme wijze.”

Grün constateert dat mensen en bedrijven vastlopen, omdat het niet gaat om wat de mens kan, maar of alles wel effectief loopt via protocollen. “Een bedrijf is tegenwoordig opgebouwd vanuit controle, protocollen en procedures”, zegt Pieper. “Daardoor scheppen we bureaucratie in plaats van bezieling. Een politieagent zegt dat hij voor ieder uur op straat acht uur bezig is om formuleren in te vullen. Zo’n agent heeft na een jaar al geen zin meer in zijn werk. Men maakt de fout door alles op een waarde te richten, die dan zogenaamd effectief en efficiënt is.”

Puttend uit oude wijs- en waarheden komt Grün volgens Pieper met het christelijke antwoord dat toehoorders over heel de wereld aanspreekt. “Voel jij je ergens verantwoordelijk voor? Geef jij antwoord als iemand roept? Niet een systeem bouwen op procedures, maar op relaties, vertrouwen en verantwoordelijkheid geven.”

Als de langbaardige monnik enkele dagen in Nederland is, trekt Pieper intensief met hem op. Dan ziet hij een man van eenvoud bij wie elke goeroe-achtige allure ontbreekt. “Ik ken niemand van zijn statuur die zo bescheiden en nederig is. Hij heeft dertien of veertien miljoen boeken verkocht, maar hij zet zichzelf nooit op de voorgrond. Zijn lezingen en boeken leveren hem per jaar een half miljoen euro op, maar alles gaat naar de abdij, hij houdt slechts vijfentwintig euro voor zichzelf. Het typeert hem dat hij nooit iets voor zichzelf vraagt, maar altijd zoekt naar wat hij voor de ander kan doen.”

Dat vindt hij uiteindelijk het belangrijkst: ‘kan ik een ander verder helpen met mijn verhaal.’ Pieper: “Zolang hij het gevoel heeft anderen te helpen en zolang de boodschap en niet de mens cetraal staat, gaat hij door, ook al is hij al vijfenzestig. Als mensen hem verhogen, hoeft het niet meer. Wie van Grün een goeroe maakt, zorgt ervoor dat hij ermee zal stoppen.”