Vasten is een opdracht uit het evangelie en dus goed nieuws. Klinkt vasten niet als goed nieuws, dan heb je nog niet helemaal door waar het om draait. Want hoe kan iets waartoe Jezus oproept nu geen goed nieuws zijn?

Hieronder enkele veelgestelde vragen over vasten. Wil je nog meer lezen, dan raden wij het boekje Vasten van Anselm Grün van harte aan. Een dun boekje waarin deze benedictijn de geschiedenis doorgaat en met verrassende antwoorden komt voor vandaag. Onderstaande antwoorden komen ook uit dat boekje.

Wat is vasten eigenlijk?

Vasten is een uitdrukking van ons geloof, een manier van bidden met lichaam en ziel. Het is een daad die je in het verborgene doet met een opgewekt gezicht (Mt 6: 16-18), maar het is ook een teken van droefheid, omdat de bruidegom (Jezus) niet meer bij ons is. Tijdens het vasten belijd je met je lichaam dat je verlangt naar God, dat je zonder hem leeg bent, dat je aangewezen bent op zijn genade, dat je van zijn liefde leeft en dat je honger uiteindelijk niet door aardse spijzen kan worden gestild, maar alleen door God zelf, door elk woord dat klinkt uit de mond van God.

Wat doet vasten met je?

Tijdens de vastentijd komen leegte, begeerten en behoeften aan de oppervlakte. Door te vasten, word je geconfronteerd met wat leeft in je innerlijk, met de krachten die strijden om heerschappij. Als je vast heb je niets meer om leegte te vullen en om driften te verdringen. Je staat met lege handen, want je besluit niet met eten je leegte te vullen. Daarom stelt vasten ons de vraag: Aan wie geef jij je hart? Aan God of aan de satan? Dat is een vraag die als een rode draad door het leven loopt en die misschien wel nooit beantwoord is. Je kunt denken dat je kiest voor God, maar waaruit blijkt dat? Vasten is een test. Je zegt nu wel dat je voor God kiest, laat maar eens zien dan. Ga eens vasten. Vasten net als Jezus. Hem werd ook die vraag gesteld. Kies je voor snelle bevrediging in de vorm van een brood? Vertrouw je op jezelf en kies je voor de makkelijke weg door nu te zeggen dat je alle koninkrijken in je macht wilt? Of durf je te kiezen voor God? Hij koos voor God en meteen kwamen engelen om hem te verzorgen en de satan liet hem met rust.

Waarom moeten wij vasten en wat zegt de Bijbel?

De vroege kerk vastte elke woensdag en vrijdag om te herdenken dat Jezus gevangen werd genomen en werd gekruisigd. Vanaf het eind van de derde eeuw ontstond het gebruik om veertig dagen voor Pasen te vasten. Ook de Bergrede ervan uitgaat dat christenen vasten. Volgens Athanasius vast een christen, omdat het lichaam door vasten een tempel van de heilige Geest wordt. Vasten heiligt het lichaam en leidt de mens voor de troon van God. Je moet vasten omdat je de strijd tegen slechte gedachten niet kunt winnen als je niet lichamelijk vast. “Wie zijn buik vult met spijs en drank, verwaarloost het gebed en kan geen strijd voeren tegen slechte gedachten. De honger en het waken, reinigen het hart van slechte gedachten en het lichaam van de aanvallen van de vijand, om zodoende van hart en lichaam een woning voor de Heilige Geest te scheppen.”

Hoezo is vasten een manier van bidden?

Vasten intensiveert het gebed. Als het ernst is voor iemand te bidden of met een bepaald verzoek te bidden, komt dat het beste tot uitdrukking als je vastend bid. Het gebed is dan niet alleen iets met woorden en gedachten, maar iets dat je doet met je hele existentie. Als je vanuit het diepste van je hart wilt bidden, moet dit gebed ook in lichaamstaal tot uitdrukking komen. Vasten zelf is ook een gebed. Het is een kreet van het lichaam tot God. Daarnaast is vasten een manier van aanbidding. In vasten buig je je lichaam, dat door honger wordt uitgeput, voor de oneindige God, want alleen die vermag jouw diepste honger te stillen. Door te vasten belijd je een zondaar te zijn en laat je zien dat je niet in zonde wil volharden, maar je weer tot God wil keren. Vanuit het diepst van je hart wil je betuigen dat je niets bent voor het aangezicht van je Schepper. En omdat het zo diep gaat, komt dat tot uiting in datgene wat de instandhouding en verhoging van kwaliteit van het leven waarborgt, dus in de voeding.

Is vasten het onthouden van eten of ook iets anders?

In eerste instantie gaat Jezus, maar ook de traditie, uit van het onthouden van eten. Omdat eten je raakt in de kern van je bestaan. Tegenwoordig vasten veel mensen van tussendoortjes, internet, televisie, mail, smartphone en noem maar op. Goede dingen op zich, maar brengen ze je dichter tot God? Het haalt de haast uit je leven en overtollige pondjes raak je mooi kwijt, maar dat is niet het idee van vasten. Wie vast en dus niet eet, raak een beetje in paniek omdat je lichaam schreeuwt om eten. Eten wijst op de kern van je bestaan, geen televisie kijken doet dat niet. En dat is je gebed aan God. Maar wie niet eet, slaat maaltijden over. En dat biedt tijd om de Bijbel te pakken, te bidden en te mediteren.

Zitten er gevaren aan vasten?

Wie vast om daarmee aanzien van anderen te verwerven, zal de positieve effecten van vasten niet ervaren. Sommige mensen vasten uit solidariteit met anderen. Met mensen die geen eten hebben. Door vanuit die intentie te vasten kan een negatieve houding ten opzichte van het leven ontstaan. Je gunt zichzelf niets meer, omdat er ergens op de wereld iemand nog minder te eten heeft. Je spaart jezelf eten uit de mond om een arme Afrikaan te steunen. Maar al snel gun je jezelf noch anderen iets. Ruimte om feest te vieren is er niet. Een ander gevaar is dat vasten ontaard in een ziekelijk streven naar afvallen. Een religieuze exercitie mag niet eindigen in een tekeer gaan tegen je lichaam. Daarom mag vasten nooit een taboe worden. Als niet lukt wat je je had voorgenomen, moet je niet teleurgesteld raken in jezelf. Als het een negatieve invloed op je heeft, mag je de vasten onderbreken. Leg de lat niet te hoog, daar raak je alleen maar gefrustreerd door. Stel jezelf de vraag: Wil ik door te vasten mijn eerzucht bevredigen, wil ik laten zien dat ik het net zo goed kan als deze of gene, of is het doel belangrijker voor mij? Waar het om gaat is nooit het succes naar buiten toe, maar de vraag of het vasten me gevoeliger, welwillender en barmhartiger maakt.